دستور العمل حفاظت

ساختمان ها در برابر حریق

تهیه کننده :  سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری کرمان

پیشگفتار:

خطرا ت حریق همواره متناسب با پیشرفت تکنولوژی برق آسا سیر صعودی می پیماید، لذا پیوسته بر تعداد و شدت حریق ها و انفجارات و در نتیجه بر مقدار خسارات و تعداد تلفات و جراحات به مراتب افزوده می شود و دانش بشری با وجود قرن ها تلاش پیگیر راه حل قاطعی برای خنثی کردن کامل حریق و انفجار نیافته است. اما بررسی آمارهای دقیق توسط کشورهای مترقی ثابت نموده که بیش از 75 تا 80 درصد حریق ها قابل پیش بینی و پیشگیری می باشد و در صورت استفاده صحیح از ادوات و تجهیزات آتش نشانی عصر حاضر و آموزش و تمرین واقعی کافی و مداوم می توان خسارات و تلفات حریق های قابل پیش بینی را نیز به حداقل ممکن کاهش داد. پیش بینی و پیشگیری خطرات حریق ، ایجاب اطلاعات پردامنه و عمیق علمی و فنی می نماید که از یک قرن پیش ضرورت آن کاملا احساس و به ایجاد رشته مهندسی حفاظت از حریق منجر گردید که همواره وسعت معلومات و اهمیت آن سیر صعودی داشته ، زیرا ناچار بایستی با تکنولوژی روز همگام شود و با تهیه و تدوین انواع آئین نامه ها و استاندارد های معتبر و رعایت اجرای آن ها تا جایی که ممکن است از بروز حریق های احتمالی کاسته شود.

حریق ممکن است به هرنوع ساختمان ، تاسیسات یا زمین دایر حمله ور شود . هیچ خانه ، مدرسه ، اداره ، کارخانه ، آزمایشگاه ، بیمارستان ، انبار ، جنگل ، مزرعه ، کشتی ، هواپیما ، قطار ، راه آهن ، خودرو و از این قبیل نیست که از خطر آتش سوزی مصون باشد. اگر چند سال در بنای معینی حریق رخ ندهد علامت مصون بودنش از حریق نیست همانطور که اگر چندین سال شخص بیمار نشود دلیل مصون بودن از بیماری نمی تواند باشد.

پس آتش سوزی جنبه عمومی داشته در  هر جا و برای هر کس امکان اتفاق دارد و اغلب متضمن خسارات سنگین مالی و تلفات و جراحات جانی است. باید در نظر داشت که حفاظت از حریق به هیچ وجه  در انحصار سازمان های آتش نشانی یا واحد های آتش نشانی نمی باشد . اینها اگر خوب به وظایف خود عمل کنند و وسایل کافی محصول تکنولوژی روز در دست داشته و آموزش و تمرین صحیح و مداومی داشته باشند تنها کمک کار خواهند بود و وظایف اصلی با خود اشخاص و صاحبان صنایع و حرف و مدیران سازمان ها و دستگاه های مختلف دولتی و ملی است در غیر اینصورت به این ماند که شخصی به دلیل بیمه عمر بودن و وجود بیمارستان در شهر مربوطه به سلامت خود و پیشگیری از خطرات و تصادفات توجه نکند بدیهی است که نتیجه جز تباهی نیست.

از آنجا که عوامل اصلی موثر در ایجاد حوادث ، سهل انگاری و عدم آگاهی شهروندان یک جامعه می باشد بالا بودن فرهنگ ایمنی مستلزم توجه و شناخت به عمق خطر ، اصول پیشگیری ، درک پدیده های آتش و عکس العمل های اولیه به هنگام حریق و حادثه می باشد و مسلما هر چه شناخت بیشتری باشد اجرای امور مطلوبتر انجام می پذیرد. در این راستا و به منظور اشاعه و گسترش فرهنگ ایمنی این سازمان وظیفه خود می داند نسبت به اعلام و نظارت ضوابط ایمنی ساختمان ها اقدام و ترتیبات لازم معمول دارد. درک این ضرورت موجب گردید در کار تهیه و تدوین دستور العمل حفاظت ساختمان ها در برابر حریق همت گماریم.

دستور العمل حاضر با استفاده از تجربیات ارزنده کارشناسان محترم سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری کرمان و با توجه به ضوابط اجرایی مباحث بیست گانه مقررات ملی ساختمان و نشریه 112 سازمان محترم برنامه و بودجه جمهوری اسلامی ایران و استاندارد های معتبر مربوط به سیستم های اعلام و اطفاء حریق تهیه شده است.

 

1- ضوابط مربوط به اصول ایمنی در گودبرداری :

در هر کارگاه ساختمانی مالک یا مسئول ساختمان موظف است اقدامات و تمهیدات لازم به منظور حفظ ایمنی عمومی با توجه به ضوابط فنی به شرح ذیل را فراهم آورد.

1-1  تدارک و فراهم آوردن روشنایی کافی در فضای محل فعالیت.

2-1 محصور نمودن کارگاه بویژه اطراف دیوارهای خالی ، گودال ها و محل های خاکبرداری  شده به وسیله تخته یا قالب فلزی رنگ آمیزی  شده.

3-1 استقرار و نصب انواع تابلو های هشدار دهنده و بازدارنده( از نوع استاندارد) در تمامی نقاط کارگاه الزامی است.

4-1 دپو مصالح می بایست در داخل کارگاه و یا نزدیکترین مکان مناسب صورت گیرد و محل دپو ضایعات و مصالح با رعایت ساعات خلوت و با هماهنگی سازمان های ذیربط انجام گیرد.

5-1در صورت لزوم به مسدود نمودن و یا اشغال قسمتی از معابر عمومی به منظور دپو مصالح علاوه بر نصب علائم هشداردهنده مورد نیاز و اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح و نصب چراغ چشمک زن الزامی می باشد.

6-1 در محل معابر عمومی انجام هرگونه عملیات جوشکاری ، برشکاری و تخلیه آهن آلات به هیچ وجه مجاز نمی باشد.

7-1 در ساختمان های در حال احداث و یا در دست تعمیر مشرف به معابر عمومی و گذرگا ه ها که به نحوی خطر سقوط مصالح و اشیاء بر روی عابرین وجود دارد می بایست مسیر عبور عابرین مسدود و یا با استفاده از داربست های فلزی مقاوم ، با در نظر گرفتن عرض پیاده رو و ارتفاع مناسب ساخته شود و ضمنا دارای روشنایی مناسب در طول شبانه روز باشد.

8-1 بمنظور جلوگیری از خطر برق گرفتگی ناشی از عوامل مختلف می بایست تجهیزات لازم و ضروری جهت عایق کاری تابلو های برق موجود به عمل آید.

9-1 از پخت قیر در معابر عمومی به سبب جلوگیری از بروز حوادث ناگوار احتمالی جدا خودداری به عمل آید و در مقابل از عایق های مناسب دیگری که به این منظور ساخته شده استفاده شود.

10-1 استفاده از شمع و سپر جهت حصار ساختمان های مجاور به نحوی که شمع کوبی پایه ها بطور مطمئن تامین گردد.

11-1فاصله شمع ها از یکدیگر بیش از 5/2 متر نباشد.

12-1 زیر شمع ها پایه هایی از مصالح مناسب با ابعاد و استحکام کافی با توجه به مقاومت خاک گذارده شود.

13-1 زاویه شمع با سطح از 30 درجه بیشتر نباشد.

14-1 استفاده از پشت بندهای مقاوم جهت دیوارهای مجاور.

15-1 در نظر گرفتن نگهبان شبانه روزی تا اتمام گودبرداری دیوارهای حمال ساختمان.

16-1 رعایت موارد ایمنی در زمان تخریب خاکبرداری و گودبرداری مطابق مبحث 12 مقررات ملی ساختمان الزامی است.

2- ضوابط ایمنی محوطه و محوطه سازی:

1-2 کلیه نقشه های ساختمانی باید دارای محوطه سازی باشد.

2-2 محوطه سازی در مجتمع های مسکونی بنحوی اجرا گردد که مانور خودرو های آتش نشانی به سرعت انجام گیرد.

3-2 محوطه پس از تسطیح و زیرسازی بایستی با مصالحی از قبیل آسفالت ، بتن یا سنگ و امثال آن به گونه ای مفروش گردد که احتمال فرو رفتن خودرو ها بخصوص خودرو های آتش نشانی در اثر بارندگی و ریزش آب از بین نرود و با توجه به اینکه حداقل مقاومت زمین در محل استقرار نردبان آتش نشانی بایستی وزنی بیش از بیست و شش تن را تحمل کند و همچنین موقع استقرار بالابر بر روی چهار جک زمین دچار ریزش نگردد و استحکام آن توسط مهندسین ناظر تائید گردد.

4-2 احداث استخر و باغچه بایستی به نحوی باشد که موجب کندی تردد خودرو های امداد و آتش نشانی نگردد و حتی المقدور از فضای پیرامون بلوک های مجتمع های مسکونی بعنوان پارکینگ یا فضای سبز استفاده نگردد(محوطه ای به ابعاد 10*10 متر برای استقرار خودروهای آتش نشانی در نظر گرفته شود).

5-2 جهت بازشو درب ورودی محوطه ائم از درب ماشین رو یا عابر پیاده می بایست به سمت داخل محوطه بوده و در صورت استفاده از سیستم ریلی و یا کشویی خارج از حد مالکیت قرار نگیرد.

6-2 حداقل عرض مورد نیاز معبر برای خودروهای آتش نشانی برای ساختمان های کمتر از 23 متر بایستی شش متر باشد و ساختمان های بالای 23 متر حداقل 8 متر باشد و فاقد پروفیل بالای درب و یا سردر باشد.

7-2 حداقل فاصله استقرار خودرو های آتش نشانی با ساختمان 5/4 و حداکثر 10 متر باشد.

8-2 در صورتیکه عرض معبر برای خودرو های آتش نشانی مناسب نباشد می توان فضایی در فضای باز مجاورت ساختمان در نظر گرفت .

3- ضوابط رمپ پارکینگ:

1-3 شروع رمپ با 5/2 متر فاصله از معبر عمومی (پیاده رو).

2-3 شیب حداکثر 15 درصد.

3-3 ارتفاع رمپ از روی سطح رمپ تا زیر سقف حداقل 195 سانتی متر باشد.

4-3 حداقل وتر مثلث در زاویه چرخش 90 درجه رمپ ، هفت متر باشد.

5-3 حداقل قطر در چرخش 180 درجه ، 12 متر رعایت شود.

6-3 در نظر گرفتن دو رمپ با حداقل عرض 5/3 متر برای پارکینگ با ظرفیت بیش از 24 خودرو .

7-3 در نظر گرفتن رمپ با عرض حداقل 5/3 متر برای پارکینگ با ظرفیت کمتر از 24 خودرو ، ضروری است.

8-3 در نظر گرفتن راه دسترسی دستگاه پله و رمپ برای پارکینگ ها ، در طبقات فوقانی و زیر زمین به کد همکف تراز خروجی ضروری است.

9-3 تامین راه دسترسی خودرو و صرفا توسط جک آسانسور و در نظر نگرفتن رمپ غیرمجاز است.( بجز پارکینگ هایی که تمام طبقات آن ها کاربری پارکینگ دارد و در این صورت رمپ بصورت ترجیحا مطرح است).

10-3 دوربندی ایستگاه مشترک دستگاه پلکان و آسانسور در پارکینگ ساختمان ها و نصب درب دودبند خودبسته شو .

4- ضوابط مربوط به تاسیسات برقی و برق اضطراری:

1-4 طراحی و اجرای شبکه اتصال زمین (سیستم ارتینگ) الزامیست.

2-4 تابلو برق منازل مجاور درب اصلی واحد در نظر گرفته شود و به فیوز های مینیاتوری مستقل برای هر قسمت مجهز باشد.

3-4 هریک از تابلو های برق به کلید قطع برق در صورت نشت جریان FL (نصب کلید محافظ جان) مجهز گردد.

4-4 سیستم برق اضطراری برای دستگاه پله و مسیر اضطراری کابین آسانسور و موتورخانه (پمپ های آتش نشانی) و زیر زمین های فاقد نور طبیعی از نوع عملکرد پیوسته و یا از نوع عملکرد خودکار در نظر گرفته شود.

5-4 نصب کفپوش عایق لاستیکی به ضخامت 6 میلیمتر در مقابل تابلوهای برق الزامی است.

6-4 در ساختمان های بلند طراحی و اجرای شبکه حفاظت از آذرخش الزامی است.

7-4 رعایت مبحث 13 مقررات ملی ساختمان الزامی می باشد.

 

5- ضوابط مربوط به استفاده از نمای شیشه ای و یا سنگ ، جان پناه و نورگیرها

1-5 استفاده از نمای شیشه ای در صورت استفاده از شیشه های سکوریت با نوار دور شیشه یا مواد قابل انعطاف ترجیحا در اشکال منظم به صورتی که نمای شیشه ای از بر ساختمان پیش آمدگی نداشته باشد و همچنین در صورت تعبیه حفاظ و آستانه به منظور ریزش در سقف همکف مجاز می باشد.

2-5 از داخل ساختمان پشت به نمای شیشه از کف تمام شده در هر طبقه جان پناه با مصالح مقاوم به ارتفاع 80 سانتی متر اجرا گردد.

3-5 استفاده از کوپل طلق دار به جای شیشه در قسمت نورگیر پشت بام ضروریست و در صورت استفاده از شیشه ، تعبیه آستانه ریزش با قاب فلزی مقاوم در زیر شیشه های نورگیر ساختمان الزامی می باشد.

4-5 در صورتی که سنگ ها بصورت پلاک قائم نصب شود با تعبیه اسکوپ و یا مهار مناسب دیگری از جداشدن و فرو ریختن آن ها جلوگیری شود.

5-5 اعضاء و قطعات غیر سازه ای بخصوص قطعات نما و شیشه ها بگونه ای طراحی و اجرا گردند که در هنگام حوادث از سازه جدا نشده و با فرو ریختن خود باعث بروز خسارات و حوادث ناگوار جانی نگردد.

6-5 هر 3 متر ارتفاع سنگ کاری بر روی یک نبشی قرار گرفته و بصورت کامل نیز اسکوپ گردد.

7-5 سنگ ها روی درپوش کاملا رولپلاک گردند.

8-5 احداث جان پناه با ارتفاع حداقل 80 سانتی متر از کف تمام شده اطراف پشت بام ، تراس ، بالکن ، دستگاه پله ، اطراف داکت های واقع در پشت بام پرتگاه ها.

9-5 جان پناه نرده ای بگونه ای اجرا گردد که نرده های آن بصورت عمودی بوده و حداکثر فاصله بین آن ها 10 سانتی متر باشد . استفاده از اشیاء تیز و برنده به عنوان حافظ و جان پناه مجاز نمی باشد . خاطر نشان می سازد هرگونه تغییر کاربری در تصرف مشمول این ضوابط نخواهد شد.

 

6- ضوابط ایمنی در اجرای آسانسور و پله های برقی :

1-6 طراحی و اجرای آسانسور در داخل دوربندی پلکان ها ممنوع می باشد همچنین درب آسانسورها نباید در مسیر راه خروج (از یک پلکان به پلکان دیگر) باز شود.

2-6 ضروریست که ایستگاه مشترک پلکان و آسانسور در پارکینگ و سایر طبقات به منظور جلوگیری از ورود دود و گاز های سمی ناشی از حریق به دستگاه پلکان و آسانسور  توسط مصالح مقاوم در برابر حریق و دود دوربندی گردد.

3-6 دیوارهای جانبی آسانسور خودایستا و مقاوم در برابر حریق اجرا گردد.

4-6 استفاده از داکت آسانسور جهت عبور لوله های آب ، گاز ، کابل های برق ، فاضلاب و هرگونه روزنه و دریچه به چاه آسانسور به غیر از درب ورودی به چاه غیر مجاز می باشد.

5-6 موتورخانه آسانسور باید دارای اتاق مستقل با درب مجهز به قفل سوئیچی و پنجره باشد.ضمنا بر روی درب آن پنجره مشبک فلزی 2*2 سانتی متر باشد.

6-6 در نظر گرفتن سیستم ارتینگ برای آسانسور الزامیست.

7-6 نصب کفپوش لاستیکی به ضخامت حداقل 6 میلیمتر و به ابعاد مناسب بصورت ثابت مقابل تابلو کنترل آسانسور ضروریست.

8-6 دستور العمل نحوه عملکرد سیستم آسانسور در اتاقک نصب گردد.

9-6 کابل تغذیه برق آسانسور می بایست مستقل باشد تا چنانچه بر اثر بروز هرگونه حادثه احتمالی و قطع جریان برق قسمت های مختلف سیستم برق آسانسور همچنان برقرار و فعال باشد.

10-6 طراحی و اجرای سیستم کشف و اعلام حریق از نوع دستی و اتوماتیک با تجهیزات سمعی و بصری در اتاق آسانسور الزامیست.

11-6 نصب علائم ایمنی بمنظور پیشگیری از سقوط افراد به داخل چاه آسانسور و پله برقی ضروری می باشد.

12-6 نصب علائم راهنمای آسانسور و پله برقی در مکان های مناسب بنحویکه در تمامی ساعات شبانه روز و با قطع برق به سهولت قابل رویت و تشخیص باشد.

13-6 در صورتی که سیستم کشف و اعلام حریق در پیرامون پله تعبیه شده باشد باید بنحوی در تمامی ساعات شبانه روز و با قطع برق بسهولت قابل رویت و تشخیص باشد.

14-6 آسانسورها و پله های برقی می بایست علاوه بر اتصال به شبکه برق شهری به ژنراتور برق اضطراری نیز متصل گردند تا در صورت قطع برق از شبکه شهری ژنراتور برق مورد نیاز آسانسورها و پله های برقی را تامین نماید.

15-6 فضای موتورخانه آسانسور می بایست به اندازه ای در نظر گرفته شده باشد که امکان جا دادن کلیه تجهیزات مربوط به آسانسور و همچنین تردد ایمن افراد مسئول جهت تعمیرات احتمالی را دارا باشد.

16-6 استفاده از دیوارهای کاذب یا غیر مقاوم در برابر حریق جهت ساخت اتاقک آسانسور اکیدا ممنوع می باشد.

17-6 اخذ گواهی ایمنی کیفیت از اداره استاندارد یا شرکت بازرسی و کنترل کیفیت یا مراجع ذیصلاح به هنگام اتمام کار ضروریست و ارائه تصویر گواهی اخذ شده به سازمان جهت ثبت در سوابق الزامیست.

18-6 انبار کردن و گذاشتن هر نوع مواد قابل اشتعال یا غیر قابل اشتعال در چاه آسانسور ، موتورخانه و یا چاهک آسانسور ممنوع است.

19-6 در نظر گرفتن تجهیزات کامل ایمنی آسانسور ( از قبیل گاورنر ، پاراشوت ، میکروسوئیچ های کنترل کننده).

20-6 استفاده از آسانسور در زمان آتش سوزی ممنوع بوده و بایستی متن زیر در داخل کابین آسانسور جهت استفاده کنندگان نصب گردد.

(( در زمان آتش سوزی به هیچ عنوان از آسانسور استفاده ننمایید))

توصیه می شود آسانسور در مواقع حریق فقط در اختیار افراد ذیصلاح یا آتش نشان ها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر عملیات تخلیه را انجام دهند.

- نصب خاموش کننده دستی مناسب مطابق نظر کارشناس سازمان در موتورخانه آسانسور .

 

7- ضوابط مربوط به تاسیسات و طراحی موتورخانه :

1-7 عبور لوله های تاسیساتی از محل درز انقطاع اکیدا ممنوع می باشد.

2-7 طراحی موتورخانه تاسیسات بایستی خارج از زیربنا و در صورت عدم امکان مجاور یک جبهه و فضای آزاد یا پنجره در نظر گرفته شود.

3-7 موتورخانه تاسیسات در مجاور چاه آسانسور ، دستگاه پله و سالن اجتماعات قرار نگیرد و در صورت عدم امکان دیوار مشترک بین آن ها مقاوم حریق باشد.

4-7 سه داکت مستقل برای لوله های تاسیسات و دودکش در نظر گرفته شود.

5-7 حداقل یک سوم فضای موتورخانه بصورت فضای پرت منظور شود .

6-7 در نظر گرفتن تهویه به تناسب حجم موتورخانه .

7-7 حداقل قطر لوله های دودکش برای بخاری های گازی 10 سانتی متر و برای شومینه و لوله های پکیج 15 سانتی متر منظور شود.

8-7 انتهای هر دودکش و  یا لوله های تهویه به کلاهک H منظور گردد و انتهای کلیه دودکش ها باید حداقل یک متر از سطح پشت بام بالاتر باشد.

9-7 تعبیه کلیه تاسیسات حرارتی و برودتی در فضاهای مشرف به معابر مجاز نمی باشد و این امر می بایست در مکان هایی که به دور از مسیر تردد عموم است طراحی و اجرا گردد.

10-7 درب های ورودی موتورخانه و تاسیسات از نوع فلزی مقاوم در برابر حریق بدون شیشه خور و دارای آستانه با مصالح مقاوم به ارتفاع 15 سانتی متر از کف تمام شده باشد.

11-7 ترکیب تصرفات در موتورخانه ها مجاز نمی باشد و فضای موجود در موتورخانه ها به هیچ عنوان نباید برای منظورهای دیگری مانند انباری ، رختشورخانه ، ذخیره سازی مایعات قابل اشتعال ، پارکینگ و غیره منظور شود.

12-7 محل موتورخانه در مجتمع های بزرگ مسکونی و ساختمان های مشمول این ضوابط باید دارای دو در و فضای باز بطور جداگانه بوده بنحوی که اگر یکی از آن ها به هر دلیلی مسدود گردید درب دوم قابل استفاده با شد.

13-7 سیم کشی های برق داخل موتورخانه بصورت توکار و یا از داخل لوله های مخصوص باشد.

14-7روشنایی های داخل موتورخانه از نوع مخصوص حفاظ دار باشد.

15-7 موتورخانه مجهز به کف شوی باشد.

16-7 رعایت دستورالعمل های مبحث 13 و 14 در مورد مقررات ساختمان الزامیست.

 

8- ضوابط مربوط به سیستم گرمایش ساختمان :

1-8 کلیه ساختمان های تجاری و فروشگاه ها  از سیستم حرارت مرکزی یا پکیج استفاده نمایند(استفاده از بخاری با شعله روباز مجاز نمی باشد).

2-8 سیستم گازکشی ساختمان مورد تائید اداره گاز قرار گیرد.

3-8 برای هریک از انشعابات گاز بجز روشنایی ها ، در نظر گرفتن دودکش بطور مستقل و انتقال آن تا ارتفاع 80 سانتی متر بالاتر از پشت بام و نصب کلاهک مناسب ضروری است.

4-8 شومینه ها و دستگاه های گاز سوز (کلیه مشعل ها ) به شیر کنترل و ترموکوپل مجهز گردند.

5-8 آشپزخانه ها و رستوران ها حتی المقدور زیر فضای آزاد مستقر گردند و در صورت استقرار زیر احداث بنا در مجاورت فضای آزاد قرار گیرند و همچنین بالای آشپزخانه سالن اجتماعات قرار نداشته باشد.

6-8 از قرار دادن دستگاه گازسوز در معرض کوران هوا و جریان باد و مسیر تردد بایستی خودداری گردد.

7-8 استفاده از سیستم های کشف و اعلام نشت گاز طبیعی و مونو اکسید کربن در ساختمان ها با نظر کارشناس آتش نشانی یا کارشناس شرکت گاز الزامی می باشد.

8-8 استفاده از شیر خودکار قطع جریان گاز اضافی (که در اثر شکستگی لوله و یا پارگی شیلنگ گاز عمل  می نماید ) در ساختمان ها با نظر کارشناس آتش نشانی و یا کارشناس شرکت گاز الزامی می باشد.

9-8 نصب هرگونه وسیله گازسوز در حمام ممنوع است.

10-8 رعایت ضوابط مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان و استاندارد ایران الزامی می باشد.

 

9- ضوابط طراحی پله عمومی و پله اضطراری و راه های خروج

1-9 مسیر دستگاه پله اضطراری می بایست به شکلی طراحی و اجرا گردد که از نفوذ دود و آتش جلوگیری گردد.

2-9 اگر از دو خروجی استفاده می گردد باید دور از هم باشند.

3-9 دوربندی دستگاه پله اضطراری در کمتر از چهار طبقه یک ساعت و بالای چهار طبقه دو ساعت در برابر آتش سوزی مقاوم باشد.

4-9 تعیین عرض خروجی با توجه به تراکم ساکنین هر طبقه و خروجی اصلی که تعداد افراد در یک دقیقه  می توانند عبور کنند.

5-9 در ساختمان های مسکونی ، هتل ها و خوابگاه ها که ممکن است افراد نا آشنا یا خواب باشند عرض مسیر باید آنقدر باشد که تاخیر ورود به مسیر را جبران نماید، در ساختمان های بلند عرض خروجی طبقه بزرگتر باید برای تمام طبقات در نظر گرفته شود.

6-9 مسیر خروجی باید عریض باشد تا ازدحام جمعیت آن را مسدود نکند ، وجود 53 تا 107 متر مربع فضا برای هر نفر وضعیت مساعدی را برای خروج ایجاد می کند ( البته به لباس ، فرهنگ ، جنس و عوامل دیگری نیز بستگی دارد).

7-9 درب ضد حریق می بایستی مطابق با استاندارد NFPA80 و مورد تائید استاندارد ایران باشد.

8-9 هر فرد با وضعیت جسمی متوسط با سرعت 4 فوت بر ثانیه حرکت می کند و در صورت وجود ازدحام با سرعت 5/2 فوت بر ثانیه حرکت می کند.

9-9 مسیر خروج نباید پیچ در پیچ باشد یا راهرو های طولانی و اتاق های زیاد یا پله های زیاد داشته یاشد.

10-9 شعاع چرخش از بالا به پایین در پاگرد حداقل 56 سانتی متر می باشد که بازشوی درب خروجی نباید در این ناحیه قرار گیرد.

11-9 طبق آیین نامه راهروهای بن بست با طول 6 تا 15 متر وجود دارد اما در ساختمان هایی مثل مسکونی هتل که ممکن است ساکنین را در راهروهای پردود گیر بیندازد محدودیت دارد.

12-9 نصب علائم خروج و شماره طبقه به صورتی که اگر شرایط دود بود از نوار های نارنجی و رنگ های موثر برای روشن کردن علائم خروجی ، در ارتفاع 8/1 متر از کف تمام شده استفاده نمود.

13-9پلکان ها به گونه ای هستند که دود به آن ها نفوذ نمی کند.

آرایش مختلف ایجاد محوطه ضد دود :

1- استفاده از محیط باز

2- محوطه تحت فشار

قسمت روی پلکان فشار مثبت و در قسمت ورودی فشار منفی ایجاد شود.

14-9 اگر آسانسور در محل تحت فشار یا برج های ضد دود قرار داشته باشد آتش نشانان می توانند از آن برای عملیات نجات و اطفاء حریق استفاده کنند یا افراد مسن و معلول برای گریختن و رفتن به محل های امن می توانند از چنین آسانسورهایی استفاده نمایند.

15-9 دیوارهای مسیر دسترسی اضطراری و دستگاه پله اضطراری خود ایستا بدون هیچگونه منفذ باشد ( بجز پنجره های مشرف به فضای آزاد و به درب دودبند خود بسته شو مجهز گردد).

16-9 ارتفاع نرده راه پله نباید از 75 سانتی متر کمتر و از 85 سانتی متر بیشتر باشد.

17-9 زیر پنجره نورگیر دستگاه پلکان به ارتفاع حداقل 80 سانتی متر با مصالح ساختمانی اجرا گردد.

18-9 طول دسترسی های خروج 22 متر بیشتر نشود ( حداکثر فاصله افقی).

19-9 زیر زمین بایستی مستقیما از داخل قطعه مالکیت به طبقات بالا دسترسی داشته باشد(پله و آسانسور).

20-9 جدا نمودن مسیر عبور خودرو و عابر پیاده در مجتمع مسکونی بیش از 16 واحد الزامی است.

21-9 در استفاده های مجاز مختلط مسکونی – تجاری واحد های تجاری و خدماتی در طبقات فوقانی متعلق به واحد های مسکونی مجاز نیست .

22-9 در ساختمان های با 3 طبقه روی پیلوت و هر طبقه شامل 8 واحد ، ساختمان های با 4 طبقه روی پیلوت و هر طبقه شامل 6 ، ساختمان های با 5 طبقه روی پیلوت و هر طبقه شامل 3 واحد ، ساختمان های با 6 طبقه روی پیلوت و با یک واحد در هر طبقه ، دستگاه پله اصلی به عنوان دستگاه پله اضطراری مد نظر قرار گیرد و دستگاه پله از ایستگاه  مشترک ورودی واحد ها و آسانسور در طبقات کاملا جداسازی گردد.(رعایت ضوابط مطابق کد3-1-10-2 بناهای آپارتمانی – مبحث سوم الزامی است).

23-9 ایستگاه مشترک واحد ها با مصالح مقاوم و درب ایزوله دود خودبسته شو جداسازی گردد.

24-9 برای ساختمان های خاص طبق نظر کارشناس سازمان آتش نشانی .

25-9 در یک ساختمان با کاربری مختلف ( مسکونی ، تجاری ، دفتر کار و ...) ضروری است از نظر ایمنی دستگاه پله مسکونی مستقل از دستگاه پله کاربری های دیگر در نظر گرفته شود.

26-9 مسیر راه پله فرار باید در تمامی مواقع باز و بدون مانع باشد.

27-9 پاخور تمامی پله ها باید از یک جنس و یا یک پرداخت بوده و کلیه تدابیر لازم به منظور جلوگیری از لغزندگی و تاثیر عوامل جوی بر روی آن ها اتخاذ گردد.

28-9 عرض مفید راه پله فرار حداقل یک متر و تا پشت بام اجرا گردد.

29-9 فاصله نرده های عمودی از یکدیگر در مسیر راه پله حداکثر 10 سانتی متر گرفته شود.

30-9 نصب کوپل طلق دار همراه فن مناسب دستگاه پلکان و جان پناه پلکان مشرف به نورگیر به ارتفاع 120 الی 150 سانتی متر اجرا گردیده و روشنایی اضطراری 12 ولت تغذیه از باطری با شارژ و رله اتوماتیک نصب گردد.

31-9 راه دسترسی به انبارهای تجاری واقع در زیر زمین از انتهای انباری غیر مجاز می باشد و مقتضی است از داخل واحد تجاری با فاصله 2/1 متر از معبر عمومی و ترجیحا بطور مستقل از برگذر در نظر گرفته شود.

32-9 رعایت ضوابط اختصاصی ساختمان های بلند مطابق کد 3-1-18 مبحث سوم مقررات ملی ساختمان الزامی می باشد.

10- ضوابط مربوط به سیستم کشف و اعلام حریق:

به لحاظ اطلاع بموقع از وقوع حریق و تسریع در عملیات اطفایی طراحی و اجرای اصولی سیستمهای کشف و اعلام حریق از نوع دستی و اتوماتیک استاندارد و متناسب با نوع کاربری ، در آگاهی بموقع از خطر موثر بوده و پیش از رسیدن محیط به لحظه بحرانی فرصت لازم برای عملیات مبارزه با آتش سوزی را فراهم مینماید . لذا تمام ساختمانهایی که نیاز به راه دسترسی یا پله اضطراری داشته باشند مثل تمام واحدهای تجاری ، هتلها ، متلها، مسافرخانه هاو خوابگاهها ، انبارها و ساختمانهای اداری ، و سالن های اجتماعات مراقبتی و درمانی و اماکن پر خطر.

اجزای تشکیل دهنده سیستم های کشف و اعلام حریق دستی و اتوماتیک عبارتند از :

تابلوی کنترل مرکزی ، کاشف های اتوماتیک ، شستی اعلام حریق دستی ، آژیرها و زنگ های اعلام خطر ، سیم و کابل مصرفی سیستم ، چراغهای نشانگر ، باطری های خشک و یا آب بندی شده ( اجزای تشکیل دهنده سیستم های کشف و اعلام حریق دستی و اتوماتیک باید دارای علایم و نشان استاندارد معتبر باشد).

در این راستا نکات ذیل ضروری می باشد.

1-10 تابلوی کنتری مرکزی ( استاندارد 5839 BS )

1-1-10 این دستگاه باید در مکان های مناسب ، مشخص ، قابل رویت و استفاده برای نیروهای آتش نشانی و ساکنین ساختمان نصب شود . بهترین مکان ها برای نصب آنها نگهبانی ها یا نزدیک درهای ورودی ساختمان است به نحوی که در معرض صدمات فیزیکی قرار نداشته باشد.

2-1-10 ضروریست نحوه کارکرد و عملکرد پنل مرکزی بصورت قاب شده و خوانا در کنار آن بر روی دیوار نصب گردد.

3-1-10 ضروریست محل نصب مرکز کنترل اعلام حریق به کشف ، شستی و آژیر مجهز گردد.

2-10 کاشف های دودی و حرارتی ( استاندارد 5839BS)

1-2-10 حداکثر فاصله افقی بین هر نقطه داخل فضاهای پوششی دتکتورها باید بشرح ذیل باشد:

2-2-10 دتکتورهای حرارتی 3/5 متر ( حداکثر پوشش برای هر دتکتور 50 متر مربع )

3-2-10 دتکتورهای دودی 5/7 متر ( حداکثر پوشش برای هر دکتور 100 متر مربع )

4-2-10 حداکثر فاصله بین دو کاشف دودی متوالی نباید بیش از 10 متر و کاشف حرارتی بیش از 7 متر باشد.

5-2-10 دورترین قسمت از دیوارهای اطراف تا نزدیکترین کاشف دودی نباید بیش از 5 متر و حرارتی نباید بیش از 5/3 متر باشد.

6-2-10 حداقل فاصله کاشف ها از دیوارهای اطراف آن 50 سانتیمتر است.

7-2-10 حداقل فاصله کاشف ها با دریچه دمنده هوا نباید 150 سانتیمتر باشد.

8-2-10 نصف کاشف های اعلام حریق در تمامی فضاهای مهم ساختمان بصورت جداگانه الزامی است .( در اتاق خواب ، انباری ، اتاق برق ، دفاتر ، راهروها ، موتورخانه آسانسور و لابی دتکتور دودی و در آشپزخانه موتور خانه تاسیسات و پارکینگ دتکتور حرارتی تعبیه شود).

9-2-10 کلیه کاشفها می بایست تابع یکی از استانداردهای معتبر جهانی 54EN، 72NFPAیا 5839BS ) یا استاندارد ملی ایران باشند.

10-2-10 محل خالی ( سقف کاذب یا از این قبیل ) که بیش از 80 سانتیمتر ارتفاع دارند ، نصب کاشف اعلام حریق ضروری است.

3-10 شستی اعلام حریق :

1-3-10 رنگ شستی اعلام حریق باید متضاد رنگ دیوار مکان نصب باشد و تمامی شستی ها می بایست هم شکل و هم رنگ باشند.

2-3-10 در مکانی نصب شود که به راحتی دیده شود ( در هر طبقه نزدیکی درب خروج آن طبقه نصب شود)

3-3-10 ارتفاع نصب شستی های اعلام حریق از کف تمام شده حد اقل 110 و حداکثر 140 سانتیمتر     می باشد.

4-3-10 حداکثر فاصله پیمایش برای به صدا در آوردن یک شستی نباید از 20 متر تجاوز کند.

5-3-10 شستی های نصب شده نزدیک ورودی راه پله ها می تواند در منطقه بندی ( زون بندی ) جداگانه و یا هر یک در مدار همان طبقه قرار گیرد.

 

4-10 وسایل شنیداری ( آژیر و زنگ ها )

1-4-10 صدای آژیر یا زنگ باید پیوسته باشد و به صورتی انتخاب گردد که با صدای وسایل ارتباطی شنیداری غیر از سیستم اعلام حریق متفاوت باشد.

2-4-10               صدای آژیر یا زنگ باید از دورترین نقطه بنا قابل شنیدن باشد.

5-10 وسایل دیداری ( چراغ های نشانگر و چراغ چشمک زن )

1-5-10               چراغ های نشانگر برای یافتن سریع مکان حریق زده کاربرد دارد.

2-5-10               محل نصب چراغ های نشانگر چشمک زن کنار یا بالای درب ورودی مکان می باشد.

6-10 کابل و سیم مصرفی در سیستم اعلام حریق معمولی

1-6-10حداقل سطح مقطع سیم و کابل ها نباید کمتر از 5/1 میلیمتر باشد.

2-6-10سیم ها و کابل ها سیستم اعلام باید از درون لوله مستقل عبور داده شود.

3-6-10در سیستم اعلام حریق آدرس پذیر کابل کشی می باید بر اساس کاتالوگ دستگاه سازنده باشد.

7-10 باطریها :

1-7-10 این باطریها می تواند از نوع خشک و یا آب بندی شده انتخاب شود مشروط بر آنکه هنگام قطع برق  بتواند حد اقل به مدت 24 ساعت سیستم را تغذیه و آماده بکار نگه دارد.

2-7-10 در صورت فعال شدن سیستم اعلام حریق و به صدا در آمدن آژیرها بتواند حداقل به مدت 3 ساعت انرژی مورد نیاز آن را تامین نماید.

8-10 زون بندی ( منطقه بندی )

1-8-10هر نا حیه از حریق می بایست منطقه بندی و به یک Zone متصل گردیده و علاوه بر آن موارد ذیل رعایت گردد.

2-8-10               اگر کل مساحت کف ساختمان 3000 متر مربع یا کمتر است می توان آنرا یک زون فرض کرد.

3-8-10               حداکثر مساحت یک زون در یک طبقه نباید بیشتر از 2000 متر مربع باشد.

4-8-10 حداکثر مسافتی که یک فرد در داخل یک زون حرکت می کند تا محل دقیق حریق را رویت نماید نمی بایست بیشتر از 30 متر باشد.

5-8-10یک زون نباید بیشتر از یک طبقه را شامل گردد.

6-8-10در مکان هایی که پله اضطراری و یا راه فرار در پشت یک بخش قرار گرفته که آن بخش و راه فرار در یک منطقه از حریق قرار دارند می بایست راه پله یک زون مجزا در نظر گرفته شود.

7-8-10 اگر یک زون قسمتهای مختلفی را پوشش می دهد در چنین شرایطی شروع زونهای دیگر در انتهای دیوار هر زون در نظر گرفته شود.

 

11- ضوابط مربوط به طراحی سیستم آب آتش نشانی :

1-11ساختمان ها و مجتمع های مسکونی تا 4 طبقه که واحد های تشکیل دهنده آن ها کمتر از 10 واحد باشند اجرای سیستم لوله کشی آب آتش نشانی تر و نصب جعبه F  الزامی می باشد.

2-11ساختمان ها یا مجتمع های مسکونی 5 تا 6 طبقه بالای پیلوت و ساختمان های 4 طبقه بالای پیلوت با تعداد 10 واحد و بیشتر اجرای سیستم لوله کشی آب آتش نشانی تر و خشک به صورت ترکیبی الزامی می باشد.

3-11ساختمان ها و مجتمع های مسکونی 7 طبقه بالای پیلوت و بیشتر و همچنین ساختمان های بند    2-11 با زیر بنای بیش از 5000 متر و تمامی ساختمان های خاص (مطابق مبحث 17 مقررات ملی ساختمان) الزاما باید سیستم آب آتش نشانی این ساختمان ها شامل شبکه لوله کشی سیستم خشک مستقل از شبکه لوله کشی تر باشد مطابق با استاندارد های NFPA .

4-11سیستم لوله کشی آب آتش نشانی سالن های اجتماعات ، انبار ها ، واحد های تجاری و صنعتی زیر نظر کارشناس آتش نشانی انجام می شود. نصب جعبه F جنب درب خارج از ساختمان با متعلقات لوله ی نواری و ساختمان ها با متعلقات لوله لاستیکی فشار قوی و هوزریل صورت می گیرد.حداکثر فاصله جعبه های F از یکدیگر 30 متر.

5-11عایق بندی لوله ها و اجزاء پمپ و متعلقات آن و مخزن مواد اطفائی در صورتی که در فضای باز باشد الزامی می باشد.

 

1-11سیستم لوله کشی تر آب آتش نشانی:

1-1-11طراحی سیستم آب آتش نشانی می بایست بنحوی باشد که با استفاده از هر یک از جعبه های F در هر قسمت از ساختمان بوسترپمپهای مختص این سیستم بصورت اتوماتیک بکار افتاده و آب مورد نیاز در سر نازلها را تامین نماید.

2-1-11در شبکه آب آتش نشانی استفاده از لوله های سیاه بدون درز الزامی است و برای انشعاب از اتصالات جوشی استفاده شود.

3-1-11حداقل قطر لوله اصلی شبکه 5/2 اینچ باید باشد.

4-1-11متعلقات جعبه های F  شامل شیر فلکه و کوپلینگ 5/1 اینچ با شیلنگ برزنتی 5/1 اینچ و یا شیر فلکه 1 اینچ با شیلنگ لاستیکی فشار قوی سه چهارم اینچ به همراه سر نازل سه حالته می باشد   ( شیلنگ لاستیکی رابط درون جعبه بایستی دارای روکش فنر دار مناسب باشد)

5-1-11در خصوص کاربریهای خاص ( بیمارستانها ، فرهنگسراها و سینماها ، پارکینگهای طبقاتی و ...) سیستمهای مورد نیاز پس از طراحی و ارائه نقشه های مربوطه به سازمان بررسی اعلام نظر میگردد.

2-11سیستم لوله کشی خشک آب آتش نشانی :

1-2-11سایز لوله اصلی و انشعابات توسط مهندسین محترم تاسیسات محاسبه گردد( در هیچ حالت رایزر اصلی از 3 اینچ کمتر نشود)

2-2-11نصب یک عدد شیر یکطرفه و دو عدد کوپلینگ 5/2 اینچ در قسمت ورودی جهت اتصال به خودرو آتش نشانی .

3-2-11تعبیه شیر تخلیه در پائین ترین قسمت لوله اصلی

4-2-11نصب شیر فلکه و لوله برزنتی با سرنازل 5/1 اینچ در جعبه آتش نشانی

5-2-11تعبیه ایرونت در بالاترین تراز رایزر خشک

6-2-11حجم منبع ذخیره آب آتش نشانی مشخصات پمپ و سایز لوله ها توسط مهندسین محترم محاسبه گردد و دبی خروجی برای مدت 15 الی 30 دقیقه تا زمان رسیدن نیروی عملیاتی آتش نشانی در نظر گرفته شود ( در نظر گرفتن این نکته که امکان استفاده همزمان از 3 جعبه F وجود داشته باشد)

7-2-11محل نصب جعبه های F در قسمت عمومی ساختمان ( لابی ) یا پاگرد طبقات و ارتفاع جعبه های F از کف تمام شده 120 سانتیمتر می باشد و حداکثر فاصله بین دو جعبه آتش نشانی 30 متر باشد ضمناً خاطر نشان می سازد جعبه های F نمی بایست در مجاورت تابلوهی برق و پشت دربها و محلهایی که احتمال ایجاد موانع در مقابل آن وجود دارد نصب گرد.

8-2-11انشعابات گرفته شده از لوله اصلی به منظور استفاده متصرفین فقط در کاربری مسکونی و اداری باید حداقل سه چهارم اینچ قطر داشته باشد و در بناهایی که کاربری مسکونی و اداری ندارد انشعابات مربوط به استفاده متصرفین باید 5/1 اینچ نباید کمتر از 60 گالن در دقیقه برای انشعاب سه چهارم اینچ حداقل 30 گالن در دقیقه باشد.

9-2-11بوستر پمپهای آتش نشانی علاوه بر اتصال به شبکه برق می بایست به ژنراتور برق اضطراری نیز متصل گردند تا در صورت قطع برق از شبکه شهری ، ژنراتور برق اضطراری در کمترین زمان ممکن ( حداکثر 4 ثانیه ) بصورت اتوماتیک بکار افتاده و آب مورد نیاز در سرنازلها را فراهم نمید.

 

3-11شبکه بارنده خودکار ( آب افشان یا اسپرینکلر)

1-3-11این سیستم می بایست به نحوی طراحی گردد که پوشش کامل برای تمامی محلهای پارک خودرو تائید شده فراهم گردد ( ترجیحاً بر روی هر پارکینگ یک آب فشان )

2-3-11در صورتی که اجرای شبکه بارنده برای تمامی فضا الزامی باشد ، ضروریست نسبت به طراحی این شبکه با منظور نمودن شعاع پوشش 3 متر بنحوی که پوشش صد در صد محیط تامین گردد اقدام شود.

3-3-11شبکه اسپرینکر کاملاً مجزا از شبکه سیستم تر آتش نشانی اجرا شود.

4-3-11تعبیه کفشوی مناسب در مکانهای مجهز به اسپرینکلر الزامی است.

5-3-11تعبیه تمهیداتی که به محض فعال شدن سیستم متصدی یا ساکنین از آن آگاه شوند.

6-3-11شبکه اطفاء اتوماتیک آبی باید در ترکیب با سیستم اعلام حریق باشد.

7-3-11هر بنایی که بیش ار 10 پارگینگ داشته باشد بایستی به سیستم اسپرینکلر مجهز باشد.

 

12- ضوابط مربوط به خاموش کننده های دستی :

1-12 نصب خاموش کننده شش کیلویی دی اکسید کربن 2CO  در مجاورت تابلو اصلی برق ضروری است.

2-12 نصب خاموش کننده چهار کیلویی CO2در مجاورت اتاق آسانسور ( موتور خانه )

3-12 نصب خاموش کننده پودری و دی اکسید کربن 6 کیلویی در تاسیسات موتورخانه

4-12 نصب خاموش کننده شش کیلویی پودر و هوا درجه دار در قسمت پاگرد مشترک

5-12 نصب خاموش کننده چهار کیلویی پودر و هوا درجه دار داخل واحدها.

6-12 پارکینگ ها و زیر زمینها به ازای هر 100 متر مربع نصب یک دستگاه خاموش کننده پودری شش کیلویی.

7-12 خاموش کننده های2 CO در ارتفاع 2/1 متر از کف تمام شده نصب گردد.

8-12 خاموش کننده های دستی در محل های دسترسی مثلاً در کنار خروجی ها قرار گیرد.

9-12 فاصله خاموش کننده های دستی به نحوی باشد که لازم نباشد بیش از 75 فوت حمل شود.

10-12 خاموش کننده های پودری شش کیلویی در ارتفاع 2/1 متر از کف تمام شده نصب گردد.

13-ضوابط مربوط به استخر و محوطه آن:

1-13 موتور خانه و مشعل ها خارج از محوطه استخر مستقر گردند.

2-13 سیستم برق تا ارتفاع 2/2 متر به صورت 12 ولت و عدم بهره برداری از 220 ولت و از ارتفاع 2/2 به بالا در صورت استفاده از 220 ولت از نوع حفاظت شده مجهز به کلیه F1 مستقل باشد.

3-13 در نظر گرفتن روشنایی اضطراری 12 ولت تغذیه از باتری با شارژ رله اتوماتیک

4-13 جدا سازی محوطه استخر به وسیله درب قفل دار سوئیچی از دیگر قسمتهای ساختمان.

5-13 در بالا و اطراف سکوی شیرجه ( دایو ) تا فاصله سه متر ، عدم بهره برداری از برق 220 ولت و از ولتاژ حداکثر 12 ولت بهره برداری شود.

6-13کلیه شیشه های مشرف به استخر و رختکن از نوع سکوریت انتخاب شود.

7-13 سیستم گرمایشی به صورت حرارت مرکزی تغذیه گردد.

14-  ضوابط مربوط به نازک کاری و دکوراسیون داخلی ساختمان:

1-14 عدم استفاده از مواد قابل اشتعال داخل راهروها و دستگاههای ورودی واحدها و سقف

2-14 عدم استفاده از مواد قابل اشتعال جهت دکوراسیون و نازک کاری سالن اجتماعات ، سینماها و راههای دسترسی

 

15- ضوابط مربوط به استعلام از سازمان آتش نشانی و نظریات کارشناسی:

1-15با توجه به موقعیت ، کاربری و شرایط ساختمان ها ضروری است هر یک از ساختمان ها به طور مستقل جهت اخذ نظریات کارشناسی و تشکیل پرونده و حفظ سوابق برای مواقع ضروری و بررسی علل حریق و حادثه از سازمان آتش نشانی استعلام گردد.

2-15همواره نظریات کارشناس سازمان آتش نشانی در اولویت قرار دارد.

ارتباط با مدیر عامل

مدیر عامل سازمان آتش نشانی
مهندس علی عسکری

ورود کاربران

حاضرین در سایت

ما 29 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

Go to top